Probeer het toch eens met bidden

In Berlijn werd een aantal voorbijgangers de volgende vraag gesteld: 'Wat betekent bidden voor u?' De meesten antwoordden: 'Bidden is onzin' Sommigen vonden dat gebeden vrome gesprekken met jezelf zijn, een religieuze traditie, ouderwetse therapie voor de ziel, maar ook: 'Bidden is goed, je wordt er blij van!'
Slechts heel weinig mensen zeiden: 'Bidden is praten met God!' In Israël schijnt de eerbied voor God relatief gezien nog intact te zijn. Zelfs zo dat seculiere jongeren maar zelden grappen maken over bidden.
Toch vraagt men zich over het algemeen af of bidden uberhaupt wel zin heeft. Zouden de wetten die in het universum gelden, omwille van één enkele bidder omgebogen worden? Maar daarin ligt juist de almacht van God de Schepper, voor wie niets onmogelijk is.
Hij is ons ook geen verklaring schuldig over de manier waarop Hij gebeden verhoort. Gebedsverhoringen zijn en blijven een ondoorgrondelijk geheimenis.
Daarom vroeg de discipelen van Jezus aan hun meester: 'Leer ons bidden'
En Jezus antwoordde: 'Zo moeten jullie bidden!' Hij legde eerst uit tot wie ze moesten bidden, namelijk tot hun 'Vader in de hemel'. Dat is het belangrijkste, de andere gebedspunten komen op de tweede plaats (Matth. 6:9-13)
De aanspreekvorm 'Onze Vader in de hemel, laat uw naam geheiligd worden - Awinu sheba-Shammajim, Baruch Ha-Shem' was en is in het Jodendom heel gebruikelijk. Dat toont aan dat Jezus ons hier niets nieuws leerde. Omdat Gods Naam JHWH zo heilig is, dat die Naam alleen door de hogepriester mocht worden uitgesproken, is deze voor het volk bruikbare omschrijving ontstaan: 'Onze Vader, laat uw naam geheiligd worden.'
Dat Jezus zijn discipelen, on ons dus ook, het 'Onze Vader' opdroeg zo te bidden ('Jullie moeten zo bidden'), toont aan dat christenen niet ontheven zijn van de hoogste eerbetuiging aan God.
Nieuwtestamentische gelovigen hebben dus geen vrijbrief gekregen om amicaal met God om te gaan. Het 'Abba, lieve Vader!' is onze omschrijving van de heilige Naam Jod-He-Waw-He, omdat we die zo niet mogen uitspreken. Dat betekent, dat Jezus het heel belangrijk vond om duidelijk te maken tot WIE we onze gebeden moeten richten en HOE we God behoren aan te spreken.
JHWH is de Naam van de heilige God, al het andere bestaat uit omschrijvingen die ons laten zien dat God met ons wil omgaan, zonder zijn heiligheid op te geven.
Het wordt tijd dat na 2000 jaar kerkgeschiedenis de vorm van ons gebed opnieuw in overeenstemming wordt gebracht met de aanwijzingen van Jezus. In de loop der eeuwen is het kerkelijk 'Onze Vader' versteend tot een levenloze mantra, die je gedachteloos kunt opzeggen. Het doet soms denken aan de zielloze gebedsmolens van de Tibetanen. Omdat 'Onze Vader' in het Latijn 'Pater Noster' is, werd een lift 'paternoster' genoemd, omdat hij steeds maar op en neer gaat en je er ergens in of uit kunt stappen.
De tegenhanger van de starre gebedsliturgie is het vrije gebed, omdat het niet bestaat uit een vooraf vastgestelde tekst, maar uit eigen woorden en gevoelens. Toch bestaat hier weer een gevaar voor wildgroei wat kan ontaarden in een amicale houding tegenover God. Dan praat je met God de Vader alsof hij een 'vriendje' van je is op jouw niveau.
We mogen God 'Onze Vader' noemen, maar mogen niet het 'laat uw Naam geheiligd worden' vergeten. Het 'geheiligd - kadoosj' heeft een dubbele betekenis: 'afgezonderd van de wereld' en tevens 'afgezonderd vóór God' - dat wil zeggen: heilige omgang met God.

Ludwig Schneider
Israeltoday nr 85

(Ik ben lid van dit blad, en lees er altijd met interesse in. Met name de Joodse kijk op onderwerpen en Bijbelgedeelten, uitleg van de taal en woorden, interesseren me.)