woensdag 24 oktober 2012

Weer thuis

 
Gisteravond om half 9 ben ik weer veilig thuisgekomen uit Bolivia.
Wat heerlijk om weer thuis te komen bij al m'n lieverds.
Wat rest zijn veel foto's, enkele filmpjes en vooral veel mooie en warme herinneringen.

maandag 22 oktober 2012

Bijna laatste dagje

Vanmorgen gingen we naar project BO367, om daar de kerkdienst mee te maken. Het was een beetje een kinderdienst, waarin veel kinderen een taakje hadden of iets voordroegen. Het was het project waar het meisje van mijn kamergenote ook zat, en zij voerde samen met een groepje ook nog een dans op, daarna ging mijn kamergenote nog met haar naar haar huis om kennis te maken met haar familie en haar huis te zien.
Van de week, op project 522 zongen ze het geweldige mooie nummer ´Hosanna´, en ook in dit project zongen ze dat weer. Geweldig, wat een heerlijk nummer, dit lied zal me altijd herinneren aan de mooie tijd in Bolivia.

 
Vanmiddag hadden we een vrije middag, waarop we nog een locale markt bezochten.
Vanavond hadden we diner in het hotel, en daarna nog gelegenheid om in groepjes na te praten en ons voor te bereiden op de lange reis terug naar huis morgen.
Morgenochtend vroeg hopen we te vertrekken naar het vliegveld, dan vliegen we eerst naar Miami, daar moeten we een paar uur wachten voor we weer in kunnen checken voor de nachtvlucht naar Londen. Als we daar aankomen is het dinsdag, met de 6 uur verschuiven in de tijd, 12.00 uur in de middag, en dan gaat ons vliegtuig naar Amsterdam om kwart over 1, en om half 4 hopen we dan te landen op Schiphol. En dan hoop ik dat de NS me zonder al te veel omwegen of vertraging naar Zeeland wil brengen ;-)

zaterdag 20 oktober 2012

Zaterdag

Vandaag zou de groep worden opgesplitst; de ene helft zou nog een project bezoek gaan doen en een praktisch huisbezoek, dus ipv vragen stellen, helpen in de huishouding en met de kinderen.
De rest van de groep zou hun sponsorkind ontmoeten, en die mochten iemand uitkiezen die met hun mee zou gaan om foto's te nemen. Ik mocht met mijn kamergenote mee, die vandaag haar sponsorkind Nicole van 11 zou gaan ontmoeten, om foto's te maken.
Toen we vanmorgen netjes om 9 uur in de hal stonden, bleken de kinderen daar al druppelsgewijs binnen te komen ipv een ontmoeting in het park, zoals bij ons afgelopen week. En ja hoor, daar was Nicole, een prachtig meisje!
We stapten allemaal in de bus, en reden naar een park, een soort (kleine) dierentuin. We liepen er doorheen en namen de tijd om dieren te bekijken, en mijn kamergenote om te praatten met Nicole via de tolk. Ik maakte foto's.
Ik vond het mooi om nu de andere kant van de ontmoeting te zien, maar ik miste mijn Noemi. Ook moet ik door de situatie en omgeving veel denken aan Jonathan en zijn familie. Maar ja, mijn ontmoetingsdag is al gewees. Een dag voelt zo veel te kort.
Na frietjes met kip, rijst en cola, reden we met de bus naar het hotel, waar mijn kamergenote met Nicole het zwembad in ging.
Ik trok me terug, om de vele indrukken en gevoelens van vandaag en afgelopen week te laten bezinken.

vrijdag 19 oktober 2012

LDP studenten en naar Santa Cruz

Vandaag gingen we het Compassion kantoor van Bolivia bezoeken. We werden erg hartelijk ontvangen, en er waren zo'n 8 voormalig sponsorkinderen die zich voorstelden, die nu werkten op het Compassion kantoor. Een van de voormalig sponsorkinderen wilde haar getuigenis met ons delen. Dat was erg bijzonder. Ik zal haar Belen noemen. Ze vertelde dat ze opgroeide bij haar vader en moeder, die overdag allebei werkten. Haar oom was thuis, en die heeft haar 10 jaar lang misbruikt. Belen vertelde dat haar moeder het niet wou geloven (en wellicht bang was voor haar oom) en dat het misbruik daardoor zo lang kon doorgaan. Hij misbruikte haar niet alleen, hij sloeg haar ook en vertelde haar elke keer dat ze niets waard was. Toen ze in het Compassion project kwam, en de medewerkers daar doorkregen dat ze werd misbruikt, zijn de medewerkers naar haar thuis gegaan, en hebben de oom verteld dat ze wisten wat hij had gedaan, en dat hij maar beter kon vertrekken, anders zouden ze naar de politie gaan om hem aan te geven. Daarop is de oom vertrokken, en nooit meer teruggekeerd. Belen was opgelucht, en kon aan haar verwerkingsproces beginnen. Ze vertelde dat haar sponsor een grote rol heeft gespeeld in haar verwerkingsproces, omdat die keer op keer schreef dat ze waardevol is in Gods ogen, dat ze een mooi meisje is, en dat God een doel heeft met haar leven. In tranen drukte Belen ons op het hart om te schrijven naar onze sponsorkinderen, 'je kunt je niet voorstellen wat voor impact het (niet!!!) schrijven heeft in het leven van (zo'n) kind', zei Belen.
Belen vertelde nog dat het laatste in haar helingsproces het vergeven was. Ze is naar haar moeder toegegaan, en heeft haar vergeven, dat ze haar niet geloofde en er niets aan heeft gedaan om het misbruik te stoppen. Na een aantal jaren is ze ook haar oom weer tegengekomen, en heeft ze hem vergeven. Ze vertelde precies wat ze hem had vergeven; dat hij haar had misbruikt, haar had geslagen en op haar had ingepraat dat ze niets waard was. Ze vertelde dat juist dat laatste stukje (het vergeven) essentieel is geweest voor haar genezingsproces, ook in haar relatie met God ('Jezus heeft mij ook zoveel vergeven') maar ook in het tot haar doel komen in het leven.
Ik was tot tranen geroerd.
Daarna gingen we naar een aparte kamer, waar allemaal materialen lagen, gerangschikt op leeftijd, waar in de projecten in Bolivia mee gewerkt wordt. Een medewerker gaf een gedetailleerde uitleg over verschillende materialen, en we mochten alles inkijken en vragen stellen. Er lagen boeken tussen met grote gekleurde platen die de medewerkers kunnen gebruiken om hun verhaal te illustreren. Er lagen ook werkboekjes die elk kind door werkt. Erg mooi om in te zien.
Daarna gingen we naar de ruimte waar de brieven worden verwerkt. Allemaal postvakjes met een nummer van het project eronder. We kregen uitleg over het verwerken en verzenden van de brieven. Per maand worden er zo'n 10.000 brieven van de kind naar de sponsor verwerkt, en ook nog eens 10.000 brieven de andere kant op. We waren onder de indruk. Maar, vertelden ze, zo ongeveer 50% van de gesponsorde kinderen in Bolivia krijgen minstens 1x per jaar een brief, sommige minder vaak, en zo'n 30 tot 40% krijgt nooit een brief....
Er zaten ook een paar vertalers bij, die nog de tip gaven, om, als je in het spaans kan schrijven, je dat zeker kan doen, maar als je dat niet kan, je niet moet overwegen om het via een vertaalprogramma te vertalen en zo een spaanstalige brief te versturen. De kwaliteit van een automatisch vertalingsprogramma is vaak niet zo goed, en ze moeten regelmatig zulke 'spaanstalige'  brieven retourneren omdat ze gewoon niet snappen wat de sponsor nu schrijft. Ze vertalen met veel plezier, dus gewoon in het engels is prima. (en eventueel eerst nog in het Nederlands, ook in Nederland hebben we vertalers die met veel plezier en liefde hun vertaalwerk doen).
Belen kwam nog naar me toe; ze kende mijn sponsorvriend (zie het verhaal van gister) die regelmatig in Bolivia komt ook goed, en hij had haar over mij verteld; ze vond het zo leuk om me nu te zien, en gaf me een armbandje.
We praatten nog wat, en namen toen afscheid. Ook nam ik de aguayo mee (zo'n Boliviaanse -draag-doek) die mijn sponsorvriend voor me had gekocht en daar in bewaring had gegeven tot ik daar op bezoek zou komen; een prachtige, kleurige doek.
We reden naar een restaurant om te eten, en daarna door naar de LDP studenten die we zouden ontmoeten.
We kwamen in een ruimte die gehuurd wordt voor de LDP studenten, zodat ze goed kunnen studeren, en kregen uitleg over het LDP programma. LDP studenten zijn sponsorkinderen die uit het gewone kind sponsorprogramma zijn, en die kwaliteiten hebben om verder te studeren. Compassion heeft daarvoor het LDP programma; 'Leader Development Program'. Jaarlijks zwaaien er zo'n 1200-2000 kinderen af in het kind sponsorprogramma, waarvan ongeveer 200-300 kinderen potentieel hebben om verder te studeren. Maar, jaarlijks kan Compassion Bolivia ongeveer 30 studenten een kans geven om verder te studeren. Dus is de screening streng, en ligt de lat hoog. Een student sponsoren kost volgens mij 250 euro per maand (en dat gaat naar 300 euro geloof ik) en wordt vooral gedaan door bedrijven. De studenten moeten leiderschapkwaliteiten hebben; ze moeten christen zijn, en een taak hebben in hun kerk/gemeente en het is belangrijk dat de voorganger een positieve recensie mee geeft. Ze moeten gedreven zijn om iets te willen betekenen door hun werk later, en Jezus uit te stralen.
Er waren zo'n 20 studenten aanwezig, en we mochten met ze in groepjes gaan praten.
We spraken met ze over wat ze studeerden, hun thuissituatie, hoe het zo gekomen is dat ze een LDP student zijn geworden, en wat het voor hen betekend om te mogen studeren.
Ik vond hun gedrevenheid typerend om te zien; ze hebben er immers erg hun best voor moeten doen en zich moeten onderscheiden om door de selectie te komen, anders dan in Nederland waar eigenlijk iedereen wel de kans heeft om door te studeren, en dat toch wel als 'standaard' of 'normaal' wordt gezien.
Elk jaar doen alle LDP studenten als groep een aantal weken vrijwilligerswerk, ze gaan daarvoor naar de armste gebieden in Bolivia. De studenten die voor tandarts of arts studeren, gebruiken hun talenten om de armste mensen van gezondheiszorg te voorzien, we zagen foto's van studenten die kinderen les gaven en foto's van studenten die hielpen om een vloer te leggen in de kerk. Ze hielden geen schone handen, en het was duidelijk hard werken. Wat een voorbeeld van dienstbaar zijn, en, ook al ben je nog niet afgestudeerd, alvast je gaven en talenten te gebruiken, waar het zo nodig is.
(Stel je voor dat ze dat in Nederland in zouden stellen volgend jaar...pfff.... ik denk dat veel studenten verstek zouden laten gaan...)
Als afsluiting zouden we nog samen bidden met de 4 studenten, en we vroegen of ze gebedspunten hadden. Een jongen en een meisje gaven aan dat ze als enige gelovig waren in hun familie, en een groot verlangen hadden om samen met hun familie in Jezus te geloven en naar de kerk te gaan. Een meisje vroeg of we voor haar wilden bidden dat ze meer vrijmoedigheid zou krijgen om te leren later in haar baan van Jezus te getuigen en/of Hem door haar daden uit te dragen. En het andere meisje gaf aan dat ze al 2 jaar gesponsord werd, maar nog nooit een brief van haar sponsor had ontvangen. Ze wilde danken voor haar sponsor, maar ook bidden of God het hart van haar sponsor zou bewegen om haar te schrijven en zo te bemoedigen.
Nadat we voor alles hadden gebeden, begon de jonge student voor ons te bidden, met tranen over zijn wangen bedanktte hij God voor ons bezoek, vertelde wat het voor hem betekende en zegende hij ons.

Mijn reisgenote Elselien schreef het volgende:
'De studenten die via het LDP program de kans krijgen om naar de universiteit te gaan zijn hier ontzettend dankbaar voor en benutten deze kans optimaal. Niet voor niets is het afstudeerpercentage 97 %. Wij hebben hier geleerd dat succes hebben niet per saldo het behalen van hoge cijfers en een goede carrière is, maar invloed hebben. Door deze invloed kunnen zij naar de mensen om hen heen de liefde van God uitstralen. In groepjes hebben we stuk voor stuk de getuigenissen van de studenten gehoord. Zij hebben hun dromen uitgesproken. Een mooi voorbeeld is het verhaal van José. Om zich heen ziet hij hoe veel Boliviaanse bouwvakkers zodra hun loon is uitbetaald al het verdiende geld verpatsen aan drank. José studeert Civil Engineering. Zijn droom is om zelf een bouwbedrijf te beginnen en zijn werknemers verantwoordelijkheid bij te brengen. Hij wil hen leren hoe zij God in hun leven kunnen betrekken en hun dagelijks leven op de juiste manier invulling kunnen geven. Een jongen met een passie.'

Zeer onder de indruk, gingen we naar de bus, en reden we terug naar het hotel. We pakten onze koffers en reden naar het vliegveld. Daar gingen we om kwart over 7 de lucht in; richting Santa Cruz. Drie kwartier later landde het vliegtuig in Santa Cruz.
Weer een heel andere omgeving, was het in Cochabamba al meer westerser dan in La Paz, in Santa Cruz zie alleen nog maar westerse kleding bijna, en ook de reclame etc doet heel westers aan. De temperatuur is verschoven van 20 graden in Cochabamba naar 30ºC hier. De mooie bergen zijn uit het landschap verdwenen, en hebben plaatsgemaakt voor hoge wuivende palmbomen, die me doen denken aan mijn tijd in de Dominicaanse Republiek met mijn sponsorkind Jonathan.

donderdag 18 oktober 2012

Project en huisbezoek

Vandaag is het de dag dat mijn Lief 36 jaar wordt, en wij 11 jaar getrouwd zijn, dus heb ik eerst maar eens een telefoontje naar huis gedaan. Alles ging gelukkig nog steeds goed ;-) en toen ik belde waren ze onderweg terug van een bezoekje aan de ark.

We gingen weer op tijd weg voor een project bezoek. BO522 stond op het programma; een van de grootste projecten van Bolivia. Ook een van de langst bestaande projecten, en dat was goed te zien, alles zag er goed en ´af´ uit. De kinderen stonden ons weer op te wachten, en na hun hartelijke begroeting werden we ontvangen in de kerkzaal. De muziek begon enthousiast te spelen, en bij het 2e liedje werd er zelfs gedanst door sommige deelnemers met de kinderen. Een vrolijk gezicht. Twee kinderen voerden een dramastukje op, en toen kroop er een meisje van een jaar of 12 denk ik achter het drumstel, en een ander meisje achter het keybord, en samen speelden ze een opwekkingslied.
Daarna kwam de pastor van het project naar voren, die bewogen vertelde hoe het project (ongeveer 20 jaar geleden) was ontstaan. Alle kinderen die toen in het project zaten, hebben geholpen met de opbouw; ze hebben stenen gesjouwd en geholpen met het metselen, daardoor is het echt 'hun' project. Later ontmoeten we nog wat studenten die dat verhaal inderdaad na konden vertellen. Bijzonder.
Wij zongen weer 2 spaanse liederen Abba Vader en Zoekt eerst het koninkrijk van God dat we hadden ingestudeerd. We kregen een broche en een kaartenhouder in Boliviaanse stijl aangeboden, en toen kregen we een rondleiding door het project.
Daarna mochten we als groep in een klaslokaal een les bijwonen. De les ging over gehoorzaamheid aan je ouders. Het was niet de eerste keer die week, dat ik dacht dat Nederland op sommige punten ook behoefte heeft aan een Compassionproject; en dit was ook weer zo'n moment. Eten, kleding en geld hebben de meesten van ons wel genoeg, maar praktisch onderwijs over het geloof wat kinderen mee krijgen is vaak (alleen) traditioneel en/of weinig.
Na de les mochten de kinderen nog 10 minuten vrij spelen, en ze renden naar de kast om spelletjes te pakken om met ons een spelletje te spelen. Ik speelde een spelletje Bingo mee. Daarna was het tijd om te eten, en gingen we naar de eetzaal. Daar kregen we weer rijst/kip/aardappelen/groente. Ik schrijf weer, omdat we dat al eerder kregen op een project. Dit wordt vaak gegeten, en ook soep heb ik al meermalen gezien. Alles vers gekookt. De bedrijvigheid ging door, en na het eten zagen we nog hoe nieuwe kinderen werden in geschreven en geportretteerd. Erg leuk om dat te zien!
Daarna was het tijd voor een huisbezoek, en met mijn groepje bezochten we een gezin met 8 kinderen; allemaal in de tienerleeftijd of ouder, maar 2 (ongehuwde) dochters hadden een kind, waar moeder dan op pastte. We stelden vragen en ze vertelden over hun leven. Het huis bestond uit 1 kamer, met 3 tweepersoonsbedden. Geen licht, electriciteit of stromend water. Het huis was niet van hen, maar van iemand anders, en ze mochten er per gratie een paar jaar wonen. Ze wisten niet hoelang, en die onzekerheid is lastig. Drie kinderen uit het gezin werden gesponsord, en een van de kinderen die gesponsord werd, een jongen van 16, zat naast me op het bed. Toen ik door vroeg naar zijn sponsor, bleek dat een goede vriend van mij te zijn!! Wat bijzonder! Deze vriend heb ik een aantal keer gezien, hij heeft een hart voor Bolivia (hij heeft daar veel sponsorkinderen en gaat er elk jaar heen, geeft soms ook engelse les op projecten) en via internet hebben we regelmatig contact. We baden voor het gezin, en namen afscheid.

woensdag 17 oktober 2012

Ontmoeting met Noemi en Jasmin

Al sinds de datum van de Boliviareis bekend werd, droomde ik al van deze dag; de dag dat ik Noemi (en nu ook Jasmin) zou mogen ontmoeten. En opeens was het zo ver. Nou ja, opeens...
Het was maar 10 minuten rijden met de bus van het hotel naar het parkje waar we de kinderen zouden gaan zien. We mochten naar binnen en liepen door een laantje, op weg naar een groot grasveld waar alle kinderen met hun begeleiders stonden te wachten. Alle kinderen hadden een naam kaartje op. Ik was warempel best zenuwachtig, en keek zoekend alle kaartjes af, maar ik zag geen Noemi. En opeens stond ze, verlegen lachend voor m´n neus, en sloeg voorzichtig haar armen om me heen!! Wow, ze was het echt, ik herkende haar gezicht van de foto´s. Wat heerlijk om elkaar, na 7 jaar schrijven, in de armen te mogen sluiten!! Noemi was samen met een project medewerkster van haar project. Achter haar stond, heel verlegen, Jasmin, met haar moeder, opa en oma, en een projectmedewerkster. Verlegen gaf ze me een hand, en de familie begroette me op Boliviaanse wijze ;-)
Via de tolk praatte ik even met hen, en ik kreeg meteen cadeautjes aangeboden; van Jasmin een Boliviaanse tas en sleutelhangertjes, en Noemi (die gister (!!!) nog maar te horen had gekregen dat ze me vandaag zou ontmoeten) verontschuldigde zich dat ze niet veel tijd had gehad voor een cadeautje, maar ze had armbandjes gevlochten voor mij, Sara en Lois, en van papier maché had ze een appel en meloen gemaakt, die ze had beschilderd. Ook had ze nog een kaart voor me geschreven, en allebei hadden ze nog een envelopje met extra foto´s bij zich.
Jasmin was trouwens teleurgesteld dat Lois er niet bij was; daar had ze op gerekend, en zich al afgevraagd hoe ze dan met Lois zou moeten praten, vertelde de tolk. Helaas, ik legde uit dat het een hele lange reis was, en dat Lois thuis is met haar papa.

Noemi gaf ik één van mijn favoriete sjaals, waar ze heel blij mee was. Sara en Lois hadden allebei een ketting geregen voor hen, en die deden ze ook meteen om. Daarna keken we het fotoboekje met foto´s van ons gezin dat ik voor hen allebei had gemaakt.
Ik gaf Jasmin het stokpaard wat ik voor haar had gekocht, en liet het filmpje zien van Lois die ik gemaakt had, terwijl Lois op dat stokpaard reed. Ze probeerde het ook, en ik maakte gauw een filmpje.
Daarna was het tijd om op de foto te gaan, en toen mochten we het park in trekken. Eerst gingen we naar het aquarium gedeelte, waar de meisjes grote vissen mochten voeren. Inmiddels begon ik niet zo lekker te worden, ik voelde me duizelig, en had het gevoel dat ik over niet al te lange tijd wel eens flauw kon gaan vallen. Ik concentreerde me op m´n ademhaling, maar de benauwde lucht in de aquaria maakte het er niet beter op. Gelukkig stonden we na een paar minuten weer in de frisse lucht. Jasmin stond te springen om met mij in de waterfietsen te gaan. Dat gingen we dus eerst doen. Haar korte beentje konden niet bij de trappers, en het roer werkte niet, dus ik moest bij sturen met een peddel. Gelukkig lukte dat aardig, en Jasmin keek rond, en zwaaide naar haar familie. Daarna gingen we naar de achtbaan waar Noemi graag in wilde. Wat ontzettend leuk om dat samen met haar te doen!! Omdat je over voor moest betalen, gingen we nu eerst de speeltuin maar in. Jasmin klom overal op en in, en ik schommelde nog even met Noemi, maar inmiddels voelde ik me steeds naarder. Ik probeerde weer wat water te drinken, en een koekje te eten, maar veel beter werd het niet. Ik lichtte de tolk in, en we gingen op een bankje zitten. Samen met Noemi keek ik in het boek ´Nederland´ (nog bedankt voor de tip Pascalle!!) en Jasmin speelde er lustig op los om ons heen. Ik baalde wel dat ik niet lekker met haar mee kon doen, maar het was niet anders. Na een half uur was het nog niet opgeknapt, en al bijna tijd om te eten. We liepen naar die eetplaats toe, en ik lichtte Hugo (de reisleider) in dat ik me echt niet lekker voelde. Daarop stuurde hij iemand van het team met een medische achtergrond naar me toe, en ik moest gaan liggen. Dat wilde ik inmiddels ook wel. De families en de tolk gingen eten, en ik ging op de grond liggen, terwijl ik meer water dronk en energiesnoepjes at. Na een half uurtje werd het warempel wat beter, maar ik moest nog een half uur rust houden. Ik vroeg de tolk of ze de meisjes asjeblieft mee wou nemen het park in, want het is voor hen zo uniek om in zo´n park te mogen zijn. Dat deed ze, en toen ik uitgerust na een half uurtje weer bij ze kwam, was Jasmin weer lekker aan het spelen. Jasmin wilde dolgraag nog in de carroussel, en dat gingen we dus doen. Het was zo heerlijk en herkenbaar om haar 5 jarige enthousiasme te zien!! Daarna wilde ik graag nog een keer met Noemi in de achtbaan, omdat ze dat zo leuk vond, en dat het enige was wat er voor haar leeftijd was in het park. Ik had al kaartjes gekocht (dat deed de tolk) toen we toch maar besloten dat het beter was dat ik dat maar niet zou doen, het ging nu net weer redelijk. Ja, dat moest ik wel toegeven. Dus daarop ging Noemi met haar projectmedewerkster in de achtbaan, en dat vond ze ook erg leuk.
Tussendoor probeerde ik via de tolk veel met Noemi te praten, en ze beantwoordde netjes alle vragen, maar was verder verlegen en timide. Ik had haar het liefst de hele tijd geknuffeld, maar dat beperkte ik maar tot af en toe en haar hand vasthouden als we door het park liepen. Haar lieve lach was zo prachtig.
Met Jasmin kon ik niet zoveel praten, want die had het veels te druk met spelen, maar ik vond het prachtig om naar haar te kijken en haar te zien genieten. De familie had wel tijd voor een praatje, en die waren ook zo blij en dankbaar, prachtig om te zien. Noemi trouwens ook, ze sprak het ook uit, maar ik zag het vooral in haar lieve mooie ogen.
Om 3 uur moesten we weer verzamelen, en mochten we de rest van de cadeautjes geven die we hadden meegebracht. Ik had voor elk nog een rugzak gevuld met cadeautjes, van een knuffel, pop, zeep, stroopwafels tot uno en drop. Voor Noemi had ik er ook nog mijn favoriete parfum in gedaan.
Daarna nam ik nog een filmpje op van de opa, die iets wou zeggen, en van Noemi, die iets wou zeggen. Toen wilden we graag nog samen bidden. Eerst bad Noemi (de tolk vertaalde ondertussen) voor ons, als gezin, en weer uitte ze haar dankbaarheid voor het sponsorschap. Daarna bad de opa. Toen nam ik Noemi´s handen in de mijne, en bad voor haar. Wat een intiem, mooi moment. Ik bad voor haar familie, haar examens die ze later die dag zou hebben, en dankte voor de dag, en voor haar. Daarna nam ik Jasmin´s lieve kleine handjes in de mijne, en bad ook voor haar. Als ik er nog over nadenk hoe bijzonder het was om de meisjes te mogen zegenen in Jezus naam met hun  handen in de mijne, raak ik weer ontroerd. Daarna hadden we nog tijd, en speelden we het spelletje Uno, dat kende ze nog niet. Ze vonden het erg leuk, en Noemi won het eerste potje, en daarna ik. De opa wou nog wel een potje spelen, maar het was tijd om op de groepsfoto te gaan. Daarna moesten we echt afscheid nemen, want de kinderen moesten naar de bus. Hand in hand met Noemi liep ik naar de bus, en na nog 10 omhelzingen ofzo stapte ze in. Jasmin gaf me nog een verlegen nat kusje, en ook haar familie nam hartelijk afscheid. Noemi maakte het raam open, en zo konden we nog even contact hebben, een laatste kus en knuffel, en daar gingen ze.
Toen pas kwamen de tranen. Nog 3 jaar kan ik haar sponsor zijn, dan gaat ze uit het project; dat vloog me even aan. Wij gingen terug naar het hotel, met een hart vol kostbare herinneringen.

dinsdag 16 oktober 2012

Reis door het Andesgebergte

Vandaag is een reisdag, stond er in  het reisboekje. We reisden van La Paz naar Cochabamba met de bus, en die reis zou ongeveer 6 tot 8 uur duren. Uiteindelijk duurde de rit 11 uur. Dat was erg lang, maar we stopten regelmatig, en rijden door de Andes is echt prachtig! Vlak na La Paz zag het berglandschap er woestijnachtig uit, maar een paar uur voor we in Cochabamba kwamen, zagen we steeds meer groen, en werden de bergen meer rotsachtig. Ik hou van de bergen, omdat ze me voortdurend herinneren aan Gods GROOTheid. Want als Hij, maar hoefde te spreken, en die machtige bergen waren er, hoe groot moet God dan zelf niet zijn. Je voelt je nietig in de bergen, zo klein als een mier. Dat laat je weer beseffen wat een groot wonder het is dat God een ieder van ons kent en wil kennen. Dat dat Zijn verlangen is. Dat ontroert me zo, en maakt me klein en dankbaar.

maandag 15 oktober 2012

Project bezoek en huis bezoek

Maandag morgen. Ik word voor het eerst wakker met tintelende vingers. Hmm, hoort ook bij de hoogte en toont zuurstoftekort aan. Ik heb dan ook constant het gevoel dat ik 20% zuurstof te kort kom. Ik krijg van Yorka, een voormalig sponsorkind die dokter is en met ons meereist, en ons met veel toewijding en liefde verzorgd, een ibuprofen. Ik neem em braaf in.
Voor het eerst wil ik een telefoontje naar huis doen (ik had al wel gemaild) en de receptioniste is zo vriendelijk om de connectie te maken met Nederland. Leuk om die lieve stemmetjes even te horen, en Micha´s geruststellende stem dat alles goed gaat, ook met slapen. Opgelucht en 12 euro lichter hang ik op ;-) Daar moeten we vanwege de kosten maar geen dagelijkse gewoonte van maken ;-)

Na het ontbijt stappen we weer in de bus. Op naar project 181. Als we daar aankomen staat er al een hele rij kinderen gereed om ons te verwelkomen. Ook dit is een groot project (een van de grootste in Bolivia) met meer dan 400 kinderen. Het gebouw is ook groot, met verschillende lokalen waar de kinderen begeleiding krijgen, een grote eetzaal en boven een kerk´zaal´. En natuurlijk zijn er dan de baño´s... de wc´s... de kwaliteit daarvan is elke keer een verrassing en zeer uiteenlopend zeg maar ;-)
We gaan eerst naar boven naar de ´kerkzaal´. Daar worden we opnieuw met veel woorden hartelijk verwelkomd, en wordt er door verschillende medewerkers meer verteld over het project. In dit project is behalve het gewone kind sponsor programma, ook het moeder-en-baby programma, waarbij moeders eventueel al tijdens de zwangerschap, tot hun kind 3 jaar wordt begeleiding en praktische zorg krijgen.
Er komt een groep sponsorkinderen naar voren, gekleed in een blauwe tuniek over hun kleding, en die zingen een lied voor ons. De medewerkers zingen van de zijlijn mee, en moedigen met hun ogen en gebaren verschillende verlegen kinderen aan. Ze zijn zichtbaar trots op ´hun´ kinderen.
We krijgen coca thee aangeboden, maar ik bedank, ik vertrouw mijn maag niet genoeg, en ik ga even naar buiten om een luchtje te scheppen, dat helpt gelukkig.
Alle leden van de groep worden naar voren geroepen, en we zingen weer spaanse liederen voor iedereen. Daarna krijgen we een tas aangeboden, gemaakt van die mooie vrolijke Boliviaanse stof!
Dan is het tijd om het project rond te gaan kijken, we verdelen ons in de voor ons al bekende groepjes, en ik ga mee naar de baby-ruimte, waar Yolanda, de directeur van het project, een opgewekte, gedreven vrouw, ons een zelfgemaakte appeltaartje aanbiedt en ons daarna alles verteld en laat zien waar deze kamer voor dient. Voor het eerst zie ik hier in Bolivia allemaal (voor mij bekend) speelgoed staan, blokken, poppen, een serviesje, autootjes, allemaal in vrolijke kleuren. Wat heerlijk en stimulerend zal dat zijn voor de kleintjes die hier komen om te spelen. Er komt een klein jongetje binnen en hij begint meteen lief te spelen. Er staan kinderbijbels in de kast, en aan de andere kant van de kamer is een meet- en weeggedeelte om de lichamelijke ontwikkeling van de kinderen te checken.
Daarna gaan we naar boven, waar we in verschillende ruimtes mogen kijken waar de sponsorkinderen zijn. De meesten zijn huiswerk aan het maken, en worden daar indien nodig bij geholpen. Ook hier zien we, net zoals in de vorige projecten, overal de 4 speerpunten waar mee gewerkt wordt terugkomen: fysiek, sociaal, spiritueel en cognitief. Aan al deze punten wordt systematisch aandacht besteed. Een medewerker verteld dat ze elke week met een van deze thema's werken, en dus komen in een maand alle thema's een keer aan de orde. Aan de kinderen vragen we via de tolk welk thema ze het leukst vinden om mee te werken, en we krijgen verschillende antwoorden.
Dan worden we naar beneden geroepen om plaats te nemen in de eetzaal, waar de koks van het project een lunch hebben klaargemaakt voor iedereen; rijst met groente en een stuk kip.
Er zijn veel moeders met hun baby's gekomen, en het is leuk om hen te zien. Ook is het indrukwekkend, om hun vaak schrijnende verhaal te horen. Mannen die hun vrouwen verlaten komt hier veelvuldig voor, en veel vrouwen staan er dan ook alleen voor. Gelukkig zijn er ook uitzonderingen.
Na het eten halen verschillende vrouwen hun baby van hun rug, en mogen we de baby ook even op ons rug dragen. Dat was een van m'n grootste wensen als ik hier in Bolivia zou zijn. Ik heb goed toegekeken hoe ze de baby in de aguayo (zo noemen ze die doek) doen. Ze leggen eerst de aguayo op de grond, en daar boven op liggen vaak 2 dekentjes. Ze wikkelen de baby eerst in de 2 dekentjes (ongeveer zoals wij een baby inbakeren, maar dan niet zo strak) en dan de aguayo erover heen, en dan pakken ze de 2 punten, leggen de baby op hun rug en binden de punten in een knoop. Al met al was het een heel pakketje, en ik vond het best zwaar, maar dat komt natuurlijk ook omdat je het niet (meer) gewend bent.

Toen was het tijd voor een huisbezoek, en ik liep samen met mijn groepje, 2 projectmedewerkers en een vertaler door de straatjes naar een gezin. De moeder, een wat verlegen vrouwtje van in de 20 jaar schat ik, was thuis, met haar 3 kinderen. De moeder maakte deel uit van het moeder-baby project, ze ging daar heen met haar dochtertje van 2 jaar. Ze had ook nog een dochter van 8 en een zoontje van 6. We waren welkom in haar huisje. We kwamen in een kamer waar 3 tweepersoonsbedden stonden, haar schoonmoeder (van wie het huis eigenlijk is) woonde ook bij hen. Verder stond er nog een kapstok, een tafel met stoelen en een kast. Er hingen posters aan de geverfde muren, en tekeningen van de kinderen. De keuken was in een ander vertrek. De moeder vertelde wat het voor haar betekende om in het project opgenomen te zijn. Een paar jaar geleden hadden ze het financieel heel moeilijk, en konden nauwelijks rondkomen, en daardoor voelde de toekomst zo uitzichtloos vertelde ze. Ze had nu op het project geleerd om vanalles te bakken, wat ze dan kan verkopen, en ook had ze geleerd om te haken. Ze haakte roosjes, die ze dan verkocht. Ze liep weg, en kwam even later terug met een gehaakt roosje voor ons allemaal. Zo lief! Toen we vroegen om iets te noemen wat ze geleerd had op het project en wat een verandering was geweest, vertelde ze, na even nadenken, dat ze geleerd had dat mannen en vrouwen gelijk van waarde zijn, en dat haar dat had bemoedigd, en een omkeer in haar denken had gegeven. Ze sprak ook, met een glans in haar ogen, over haar geloof, haar Bijbel en bidden.
Haar man kwam thuis van het werk (zijn werk is goederen boven op een trein tillen) en kwam erbij zitten. Regelmatig organiseren ze op het project ook activeiten voor de ouders, bijv. een praktische Bijbelstudie of een soort spel. Zo hadden we op het project ook foto´s gezien van vrouwen die spelletjes deden samen, een een andere activiteit waarbij mannen werd gestimuleerd om hun liefde en waardering voor hun vrouwen te uitten, dat is in deze cultuur niet zo gewoon.
De ouders gaven aan dat ze deze activiteiten fijn vonden. Naast de controles van haar 2 jaar oude dochter, de activiteiten en begeleiding, krijgen ze ook regelmatig een voedselpakket van het project.
We gaven ook nog een dunschiller, en die moest even geprobeerd worden. Ze haalde een aardappel, en een van de deelnemers deed voor hoe ze de dunschiller moest gebruiken. Ze probeerde het ook, lachend omdat het niet meteen lukte, maar na nog een keer proberen, viel het eerste schilletje op de grond.
We baden nog samen voor hen, en de kinderen zongen nog een liedje. Wij zongen nog het liedje 'Diep diep diep als de zee, hoog hoog hoog als de lucht, wijd wijd wijd als het water blauw, is Jezus liefde voor jou!' voor hen, en nadat de tolk vertaald had waar het over ging, wilden ze het nog een keer zingen, en deden ze de gebaren allemaal lachend mee.
Daarna liepen we terug naar de bus, en reden we terug naar het hotel.

Diep onder de indruk van wat we gezien en gehoord hadden vandaag; de verdrietige verhalen en gezichten, het delen van de vreugde met de kinderen, gezinnen en medewerkers, en van de grote reikwijdte van het werk van Compassion in de levens van kinderen en gezinnen.

Berichtje uit Bolivia

Eindelijk dan een eerste berichtje uit La Paz, Bolivia. Toen we bij de douane stonden, merkte ik het al: ijle lucht. Ik werd licht in m'n hoofd en wat duizelig en was blij toen ik door de douane was. M'n koffer gezocht, en in de hal wachtte Raquel, van Compassion Bolivia op ons met coca thee, dat schijnt goed te zijn tegen hoogteziekte. Het smaakt heerlijk moet ik zeggen. Na een vermoeiende reis van bijna 30 uur, kwamen we opgelucht aan in het hotel in La Paz. Vrij snel daarna gingen we de bus in, voor een eerste project bezoek. Daar werd al naar ons uitgekeken (we hadden vertraging opgelopen tijdens de vlucht) en werden we enthousiast onthaald. De kinderen stonden op de bovenetage van het gebouw en strooiden papiersnippers, dat zag er heel vrolijk uit. We werden verwelkomd en geknuffeld, en de staff vertelde enthousiast over hun werk met de kinderen. De directeur van het project vertelde heel bevlogen hoe het project was ontstaan, en wat het betekend voor de buurt. De man vertelde uit z'n hart, en je kon zien dat hij echt voor de kinderen en het project gaat, en zijn werk met blijdschap doet. Dat viel me trouwens op bij alle projectmedewerkers. Daarna gingen we in groepjes de lokalen in, waar de project werkers lieten zien wat ze doen met de kinderen. De kinderen mochten vragen aan ons stellen, en wij aan de kinderen. Een groepje meisje vroeg ons om Bijbelteksten te delen, en zij deelden teksten met ons die zij hadden geleerd op het project. Overal hingen tekeningen van de kinderen en toen we in het lokaal bij de peuters/kleuters waren mochten we een kopje soep mee-eten. Inmiddels waren de eerste slachtoffers van hoogteziekte al gesignaleerd, en die verbleven in de bus. Ik voelde me ook licht in m'n hoofd en m'n maag protesteerde licht, waardoor ik maar besloot om niet mee te doen met het voetbalspelletje wat werd gespeeld door de kinderen. Ondertussen werden er steeds meer mensen ziek, (we waren ook nog ontzettend moe van de lange reis) en er werd besloten om het programma wat in te korten. Alle deelnemers kregen van de kinderen nog een zelfgemaakt knutselwerkje, en toen gingen we, nadat we een stukje verderop nog kinderen die een toernooi gingen spelen aangemoedigd hadden, terug naar het hotel.

Ik ben die avond op tijd naar bed gegaan, maar was om 2 uur klaar wakker. Een rekensommetje leerde me dat mijn biologische klok natuurlijk dacht dat het 8 uur 's morgens was, en dat verklaarde een hoop, ondanks de moeheid nog van de reis. Ik heb maar een melatonine pilletje onder m'n tong gelegd, en na een tijdje heb ik toch nog wel wat geslapen.

Vandaag stond er een bezoek aan project 227 op het programma; daar zou ook een kerkdienst zijn. Een aantal van de deelnemers bleef helaas vanwege ziekte in het hotel, gelukkig zijn die in de loop van de dag goed opgeknapt trouwens. Ook in project 227 werden we hartelijk ontvangen. Er werd vrolijk (harde :-) muziek gemaakt, en na een tijdje moesten we allemaal vooraan komen staan, en kwam de hele gemeente incl. kinderen ons op de Boliviaanse manier begroeten. (ze geven je een hand, een soort knuffel, en dan weer een hand) Sommige oudere jongens van het project begroeten me in het engels, erg verrassend! Ze waren zichtbaar trots als ze je verraste reactie zagen op hun 'Welcome in Bolivia!' of ander engels zinnetje wat ze tijdens de hug in je oor fluisterden, boven de muziek uit, die onverstoorbaar doorspeelde. Eentje groette me met 'Shalom', dat vond ik ook erg leuk en origineel ;-) Een meisje voerde een dans op, en een meisje bad voor ons. Wij als groep zongen Abba Vader in het spaans, en Zoekt eerst het koninkrijk van God. Een jongetje kwam met verwachtingsvolle ogen informeren waar zijn sponsor was, want hij had ook een sponsor uit Nederland. Helaas was die niet mee met de reis. Verschillende kindjes overwonnen hun verlegenheid na een tijdje en kropen bij sommige deelnemers op schoot. Aan het einde van de dienst baden en dankten ze voor ons, en mochten wij als groep ook voor hen en voor de projectmedewerkers bidden. Ik was erg ontroerd om te zien wat dat met die mensen deed. We gingen in een halve kring staan, en daarin kwamen de projectmedewerkers staan. Sommige mannen knielden toen we gingen bidden, hielden elkaar vast, en baden mee. Zo bijzonder om te zien wat voor een bemoediging zo een bezoek is voor de medewerkers en de kinderen. Ook daar kregen we van verschillende kinderen een knutselwerkje aangeboden, erg leuk! Op een van de knutselwerkjes zat een ringetje geplakt, en een ander werkje was gemaakt door een Jhonatan; ook bijzonder!

Daarna reden we door naar een restaurant voor een lunch, en gingen we naar het Titicacameer voor een prachtige rondvaart. We gingen in een rieten boot (ja echt, zo mooi) en daar hing een 40 pk motor achter. Dat ging prima. Het Titicacameer wordt omgeven door immense bergen, heel indrukwekkend.

Thuis gaat het gelukkig ook goed. Ik heb nog niet kunnen bellen, ik hoop dat dat morgen lukt, maar ik kan hier wel gratis op internet, dus dat is erg fijn, en dus had ik gemaild, en gelukkig had Job een mailtje teruggestuurd. Zo leuk! Ik mis ze wel, maar ik ben blij en opgelucht om te horen dat het goed gaat. Nog 3 nachtjes... en dan hoop ik mijn eigen Boliviaanse prinsesjes te ontmoeten!

De reisleiding van Compassion houdt ook een blog bij tijdens de reis; daar staan ook foto's op, kijk op www.compassionreizen.nl

vrijdag 5 oktober 2012

Gezinsavond over gehoorzaamheid

Ik had een speurtocht voorbereid met de auto; een envelop met aanwijzingen (links, rechts, je ziet nu dit...etc) die Job en Sara om beurten voor moesten lezen. 
Micha reed, en die was dus niet gehoorzaam, maar ging al snel zijn eigen gang (van te voren afgesproken) natuurlijk klopten toen de aanwijzingen niet meer, maar we maakten er gewoon zelf wat van, en lazen de aanwijzingen zoals het ons uitkwam.
 Job en Sara zeiden steeds; papa, je gaat fout, je luistert niet! 
Op een gegeven moment moesten we de 4e afslag rechts nemen, maar we waren in een doodlopend weggetje aangekomen, waar op het eind een plek om te keren was en dus reed Micha 4 rondjes,en dan telde hij: eerste afslag, 2e afslag, 3e afslag (en wij maar draaien) en daar gingen we weer, ik dacht dat ik niet meer bij kwam van het lachen! 
Uiteindelijk las Job het laatste kaartje: jullie hebben gehoorzaam de aanwijzingen opgevolgd, daardoor zijn jullie nu bij het doel aangekomen. ga naar binnen, en koop een lekker ijsje. 
We stonden inmiddels geparkeerd voor een pas gerooid aardappelveld ;-))
Verdwaasd keken de kinderen om zich heen. 

Wat kan je er een potje van maken als je niet naar de (Gods) aanwijzing luistert! 
Job riep meteen: we gaan terug, en doen em opnieuw! Dat was ook precies de bedoeling; je mag altijd een nieuwe start maken. En dat deden we dus, en uiteindelijk kwamen we dus bij de snackbar aan voor een ijsje ;-)
Sara kon er de humor trouwens helemaal niet van inzien, en die raakte op een gegeven moment echt wel gefrustreerd van haar eigenwijze vader, het grappige was dat ik dat gedrag juist van Job had verwacht, en niet van Sara, maar Job moest er juist ook om lachen. 

Zelfs toen alles goed kwam, en ze uiteindelijk een ijsje had en we napraten over gehoorzaamheid en ongehoorzaamheid keek ze me nog steeds beledigd aan ;-)
(en dan had ik ook nog eens onder 1 hoedje gespeeld met Micha ;-) maar het was een leerzame leuke avond!

Duidelijkheid en nog 1 weekje...

Sinds van de week is er echt duidelijkheid; het kleine schooltje waar onze kinderen op zaten gaat dicht, ivm te weinig leerlingen. Dit schooljaar wordt nog afgemaakt, maar dan is het voorbij. (Lees hier meer ins en outs) Omdat het met Job voor de zomervakantie niet lekker ging op school, zit hij sinds na de zomervakantie al op een andere school; de reformatorische school hier op het dorp. Omdat we de bui van sluiting toen al zagen hangen, hebben we toen besloten om Sara ook meteen mee te doen naar die school. We vonden het heel spannend of dat een goede keuze zou zijn; ze zijn immers al wat ouder en geen reformatorisch klimaat gewend. Maar wat zijn we blij en dankbaar om nu na ruim 2 maanden te kunnen concluderen dat het een goede keus is geweest; Job en Sara hebben het er erg naar hun zin.
 
Vandaag neemt Loïs afscheid op school, we hadden haar op het schooltje gelaten omdat zij één van de belangrijke 4 jarigen was, die meetelde voor het wel of niet voorbestaan van de school. Maar nu zal zij ook per volgende week ook naar de reformatorische school gaan. En had ik het voor de vakantie heel moeilijk met het afscheid nemen van Job en Sara van het schooltje, met slapeloze nachten en tranen, nu betekent afscheid van Loïs vooral duidelijkheid en rust. We weten nu waar we aan toe zijn (het schooltje gaat dicht) geen heen en weer gerij meer tussen 2 (en soms 3 ivm oppaskinderen) scholen, en op 1 tijd eigenlijk aan 2 schoolhekken te moeten (willen) staan. We zijn nu al een pietsje ingeburgerd op de reformatorische school; Job en Sara hebben het naar hun zin, en dat geeft vertrouwen voor de stap met Loïs. Ik kijk erg uit naar de rust die we dan weer wat terug hopen te krijgen in ons dagelijkse ritme (en daardoor ook in ons/mijn hoofd), persoonlijk vond ik het emotioneel best zware weken (maanden...) en ik kijk dan ook uit naar de kerst; dan hoop ik dat er meer rust is en dat ze alle drie goed gesetteld zijn op de nieuwe school.
 
Maar goed, eerst ga ik volgende week nog op reis. Ook zoiets, ik heb die reis in januari gepland, toen had ik geen idéé dat bovenstaande op ons pad zou komen. Het is best lastig dat deze overgangsperiode nu precies valt in de tijd dat ik ook nog eens weg ga. Maar ja, dat gebeurt, en dan maak je de keuzes die op dat moment het beste voor iedereen lijken; en dat betekent daarom dat Loïs nog vóór de herfstvakantie naar de nieuwe school gaat (ipv na de herfstvakantie, zoals eerst de bedoeling was) zodat ze nog aan de nieuwe situatie kan wennen als ik thuis ben. Verder ben ik druk geweest met cadeautjes kopen voor Noemi en Jasmin, medicijnen regelen (malaria, hoogte ziekte...), en nog wat info verzamelen. Volgende week wil ik nog een 'denk aan'- lijstje maken voor Micha, want dingen als school/scouting-tijden onthouden, gymspullen meenemen, en dat soort dingen zijn niet zijn sterkste kant. Maar zo komt dat ook vast goed. En dan inpakken, en hopen dat ik niet boven de 20 kg kom. Volgende week om deze tijd sta ik op Schiphol te bibberen en vertrekt ons vliegtuig over een uur!
 
Zijn er nog lezers die ook een kind in Bolivia sponsoren maar niet mee gaan met de sponsortour? Ik heb een lijstje gemaakt van namen van sponsorkinderen en hun projectnummer erbij, met de naam van hun sponsor, zodat, als ik toevallig in dat project kom, ik later foto's uit kan wisselen van dat project met de sponsor, en eventueel een extra foto kan maken van het sponsorkind, en natuurlijk de hartelijke groeten over kan brengen. Als je dat leuk vindt, mag je me mailen op fam.jobse@tele2.nl